Zeg Roodkapje, waar kom je vandaan?

Tijd speelt een centrale rol in de onderwerpen en de materiaalkeuzen van kunstenaar Judith Schepers. Tenminste, dat beweer ik in het openingswoord dat ik mocht verzorgen bij Judiths tentoonstelling Tomorrow isn’t cancelled after all bij SchouwArt in Hengelo.

Meer informatie over Judith en haar werk vind je hier.

Ik kom wat vertellen over ‘tijd’; een begrip waarvan ik meen dat het een centrale rol speelt in Judiths werk. Nou is dat niet zo gek, want tijd speelt altijd een rol. Eigenlijk begon het er gelijk mee.

Op 12 februari 2026 om 15:55 ontving ik een bericht van Judith: “Even een vraag: vind jij het leuk om praatjes te doen bij expo’s? Is dat iets dat je graag doet? En zo ja, zou je eventueel iets willen zeggen over mijn werk en heb je tijd op zaterdagmiddag 7 maart?”

Mijn chatgeschiedenis op Signal laat zien dat ik precies vijf minuten later antwoordde: “Dat vind ik heel leuk! Ik denk dat ik dan tijd heb. Waar is het? En wat ga je laten zien? Ik check straks ff bij P. of ik niks heb gemist in onze gezamelijke agenda en dan meld ik of het lukt.”

Mijn agenda houdt mijn tijd bij. Vroeger was die agenda van papier, tegenwoordig digitaal. De nieuwe agenda is handig, naast mijn eigen activiteiten kan ik ook zien wat mijn partner van plan is. Ik klik in het overzicht op 7 maart: workshop op de “feminist & queer market” van Sickhouse tussen 15:00 en 21:00 uur. Jammer, een dubbele afspraak werkt niet. Gelukkig is een digitale agenda heel flexibel. Ik versleep het begin van de ‘feminist & queer market’ van 15:00 uur naar 19:00 uur. Tada! Nu heb ik tijd.

Nieuwe communicatie technologie brengt ons in de digitale tijd; in network time[1], een versnelde tijd waarin de lange termijn kort wordt en die maar moeilijk in contact blijft met de analoge tijd waarin de wijzers van klok rustig meebewegen op het ritme van de draaiende aarde. Als je al je activiteiten strak achter elkaar plant – en digitale agenda’s hebben de neiging dat te faciliteren, dan word je druk en heb je geen tijd. Geen tijd om uit te rusten of na te denken.

Judith lijkt meer in sync met de analoge tijd dan ik. Ze appt: “Heb je daar wel zin in, in beide dingen op 1 dag?”

——————————

Tomorrow isn’t cancelled after all. De titel van de tentoonstelling hangt ook als tekst in haar woonkamer, vertrouwt Judith me toe: “Als reminder dat het niet persé vaststaat [dat] de wereld het komende decennium al gaat ontploffen…”

Als ik naar haar werk kijk lijkt het einde der tijden ver weg. Sterker nog, het is alsof ik me buiten de tijd bevind. De getekende wereld van Judith is tijdloos en stil. We zijn in het bos. Diep in het bos waar de seizoenen niet komen en waar het altijd donker is. Er is geen kleur, geen beweging, wel eindeloos veel details. Om goed te kijken moet ik tijd nemen. Judith drukt op mijn pauzeknop.

——————————

Door de tijden heen is er veel gedacht over het begrip ‘tijd’. Filosofen spraken en schreven over tijd als uitting van eeuwigheid, en over tijd die eindig is. Over time is now, en over simultane tijden waarin in verleden, heden en toekomst tegelijkertijd bestaan. Over tijd als relatie tussen gebeurtenissen en tijd als de achtergrond waarvoor deze gebeurtenissen zich ontvouwen. Er wordt gedacht over tijd als meetbaar natuurkundig verschijnsel en over fenomenologische of geleefde tijd. Over tijd als mentale ervaring, bewustzijnseffect en als sociale afspraak. Over de lineaire tijd van het vooruitgangsdenken -met de bijbehorende angst om achter te blijven- en over de circulaire tijd van de seizoenen, het alsmaar hernieuwen. Over tijd als dimensie van de wereld en over tijd als raamwerk waardoor we de wereld waarnemen. Over tijd als grondstof; time is money.

Voor Judith, durf ik te beweren, is tijd zowel een materiaal en een onderwerp, als een bepalende structuur die haar werk vormgeeft en herbergt.

——————————

Materiaal
In ‘Rafelrandjes’ een korte film van Danielle Spoelman, presenteert Judith zich als ‘echt een tekenaar’. Naast dit tekenen werkt ze ook met fotografie en collages en maakt ze sculpturen en installaties. In al deze materialen en technieken speelt tijd een rol. Judiths levensgrote houtskooltekeningen verraden eindeloos geduld en aandacht in de minitieuze details. Wat een tijd moet het kosten om een dergelijke tekening te maken. Tijd, die nog eens wordt benadrukt door de materialen waarin zij is verweven. In de zelfgestookte houtskool, misschien wel het eerste tekenmateriaal ooit. In de familiefoto’s uit vervlogen tijden. In het afgeknipte haar dat ze lange tijd liet groeien om er vervolgens geduldig mee te borduren. In de hazenbotten die ze laat rusten in de aarde tot ze voldoende kaalgevreten en schoon zijn om plaats te nemen in haar sculpturen. In de foto’s die ze maakt van het bos. Beelden in zwart-wit, de kleur van het verleden, gevangen door een camera, het apparaat dat de tijd stil zet.

Onderwerp
Deze tijdsgebonden materialen maken en ondersteunen een verhaal over vergankelijkheid en vernieuwing, over sterfelijkheid en nataliteit[2]. Judith schrijft op haar website: “Een tijd lang zocht ik naar het donkerste zwart. Zwart blijft een thema, maar daarbij wroet ik momenteel in de kringloop van leven-dood-leven en zoek naar de plek waar het begin en het einde samenkomen”.

Op de tekening bij de aankondiging van deze expositie lijken een knotwilg met een gat in de stam en een gelaarsde figuur in een rode cape met kap met elkaar in gesprek. Het meisje in de cape kijkt omhoog naar de boom. In haar hand houdt ze een bol wol waarvan het uiteinde verdwijnt in het gat van de boom. De tekening draagt de titel ‘Ariadnes labyrinth’. Judith put graag uit sprookjes, mythen en sagen. Historische verhalen die een gesprek faciliteren tussen generaties; die de mensen van nu herinneren aan hun herkomst in toen. Verhalen als bomen met wortels in de tijd. Zeg Roodkapje, waar kom je vandaan?

Structuur
Tijd speelt niet alleen een rol in Judiths onderwerp- en materiaalkeuzes, tijd structureert haar kunstenaarschap als geheel. Met haar realistische gedetailleerde tekenstijl en de dringende aanwezigheid van de technische blik van de camera in haar werk, plaatst Judith zich in een kunsthistorische traditie die wortelt in de laat-middeleeuwse Europese schilderkunst waar het gebruik van optische middelen begon. De sluiter in de camera splitst de tijd in een periode voor de klik en de tijd na de klik. De camera verdeelt[3] en knipt de kijker uit de context. In lijn met de geschiedenis en gewoontes van de westerse kunst biedt Judith de kijker een universeel standpunt buiten de tijd. De afstand in haar werk creëert een venster op de wereld, een neutrale positie vanwaar we in rust kunnen bekijken, overdenken, doorvoelen.

Veel hedendaagse kunstenaars bekritiseren deze tijdloze positie als bevoorrecht en onrealisisch. Gegrepen door de klimaatcrisis, de groeiende ongelijkheid tussen de superrijken en de armen, de talloze oorlogen en de toenmende belangstelling voor facistisch gedachtengoed, menen zij dat kunst zich actief en expliciet moet uitspreken over actueel onrecht.

Judith blijft weg bij het dwingende activisme dat kenmerkend is voor deze tijd, maar stelt in haar vertrouwde klassieke beeldtaal voorzichtige vragen waarmee ze ruimte maakt om na te denken over de problemen van het heden. Ik grijp haar aandacht voor de eeuwigheid en de eindigheid van de natuur aan als een mogelijkheid om de klimaatcrisis vanuit een veilige plek te aanschouwen en beleven. Op een vergelijkbare wijze bieden Judiths portretten voor mij ruimte voor en erkenning van de geschiedenis en de identiteit van vrouwen en meisjes.

Straks ga ik verder naar mijn workshop op de ‘feminist en queer market’, om me, geheel in lijn met de tijdsgeest in te zetten voor een betere toekomst die vandaag begint. Maar nu ben ik hier, buiten de tijd. En ik ben blij verrast te merken dat de tijdloze ruimte van Judith, bevolkt door eenlingen, juist een plek is waar ik anderen kan ontmoeten.

[1] Hassan, R. (2022). Analogue time, analogue people and the digital eclipsing of modern political time. In Time Temporality and Global Politics. International Relations Publishing.

[2] Arendt, H. (2017). De menselijke conditie. Boom. https://www.boom.nl/filosofie/100-385_De-menselijke-conditie

[3] Azoulay, A. A. (2019). Potential history: Unlearning Imperialism. Verso. https://www.versobooks.com/products/857-potential-history